 |
| het doel van een mooi stukje experimentele archeologie volgens het Hunebedcentrum |
Intro bouw en bedrog
Vanaf het allereerste begin van de bouw van de graanspieker was er bedrog in het spel, zoals later bleek uit gesprekken met buurtbewoners. Het was meet af aan de bedoeling dat de met veel inzet, creativiteit en onderzoek en -deels eigen - geld gebouwde graanspieker als blikvanger en visite-kaartje op zijn heilloze plek aan de parkeerplaats van het Hunebedcentrum zou eindigen, blootgesteld aan weer en wind, klimpartijen en vandalisme. Zij werd ook al gauw als ideale fietsenstalling ontdekt.Niet alleen was zij natuurlijk niet voor deze plek gebouwd, maar ook gebeurde de verplaatsing zonder enig overleg met, voorkennis, laat staan toestemming van de 'bouwvrouwe' en eigenares Veronica Veen.
Als contrast hieronder de nog veelbelovende bouwgeschiedenis op de oorspronkelijke plek met - betekenisvol - zicht op het hunebed daar. hier werd het gebouwtje ook door alle betrokkenen ingewijd.
De brieven hieronder geven niet alleen een goede samenvatting van de voorgeschiedenis, maar ook van het kapen van het hele project, waarvan de graanspieker het proefstuk was en de tentoonstelling in het Hunebedcentrum grotendeels de presentatie van Veronica's onderzoek naar wonen en leven in de tijd van de hunebeden inhield. Deze tentoonstelling heeft zij overigens gratis gemaakt, want er was slechts een "tentoonstellingswandje" over de bouwgescheiedenis van de spieker begroot.
Zie voor verdere details over deze toen al onverkwikkelijke affaire met zijn nare briefwisseling uit Borger:
www.hunebedhuis.veronicaveen.net
de veelbelovende bouw van de graanspieker
Hierbij is een kleine selectie uit de 16 films (zo ging dat toen nog...), die Veronica alleen al schoot tijdens het bouwproces. Al het geregel vooraf en rondom is natuurlijk amper fotogeniek, maar wel weer de vele bezoeken aan allerlei archeologische parken in binnen- en buitenland, waar zij ook sprak met de diverse specialisten aldaar.
Wetenschappelijk gezien, was een van de belangrijkste bezoeken die aan prof. Zimmermann, die indertijd de huisjes van Flogeln, N Duitsland heeft opgegraven. Hij gaf haar een van zijn opgravings-plattegronden mee, die niet alleen een van de pronkstukken op de tentoonstelling over leven en wonen van de TRTB-cultuur was, maar ook was bedoeld om mettertijd tot een goede en vernieuwende reconstructie van het te bouwen hunebedhuis te komen. Maar zover was het toen natuurlijk nog lang niet en zover zou het uiteindelijk nooit komen, daar het Hunebedcentrum in 2006 het project met netwerk en al doodleuk zou kapen van Veronica.
Maar nu weer terug in de tijd, naar het 'proef-project', de bouw van de graanspieker op basis van de paalsporen, die in de jaren '30 in Midden Duitsland waren gevonden.
De energie en creativiteit van de bouw kan het beste met de volgende selectie foto's worden weergegeven:
 |
| Veronica helpt bij de oogst van het graan, waarvan het stro voor het dak gebruikt zou gaan worden; tijdens bloedhete augustus-dagen, toen de subsidie die van de provincie zou komen trouwens nog niet rond was... |
 |
| bomen halen in het bos |
 |
| de bomen schillen |
 |
| het stichtingsritueel op de oorspronkelijke plek: geschenk voor moeder aarde |
 |
| het stellen van de palen |
 |
| het houtskelet stond al de eerste bouwdag! |
 |
| het was al ver in oktober toen we dan eindelijk konden beginnen; dat hield ook in: korte dagen en veel regen, maar dat hield ons niet tegen aan het eind van de dag nog de bossen in te gaan om de nodige takken te halen |
 |
| eindelijk kon Veronica ook weer eens wat aan de bouw zelf doen... meestal was ze in de weer om de hele logistiek draaiende te houden en nog wat aan educatie te doen voor de bezoekers van het hunebedcentrum |
 |
| het langdurige ontkoppen van het graan |
 |
| op de voorlaatste dag werd het echt slecht weer en sloeg de beruchte oktober-storm van 2002 toe, zodat er met geen mogelijkheid meer kon worden doorgewerkt |
 |
| het stro wat er al op lag, was zo nat dat het er weer af moest en op de een of andere manier drooggemaakt moest worden; heel veel extra werk en de medewerking van het Hunebedcentrum nam van dag tot dag af; al veel stro was verloren gegaan... |
 |
| subsidie voor herstel en afbouw na de storm was half toegezegd, maar kwam op laatste moment toch niet, zodat Veronica besloot nog twee weekenden met eigen geld door te bouwen; het spaarvarken kreeg maar 2,10 euro in zijn buikje, hoewel het zelf al 1 euro kostte... |
 |
| toch werkten we gestaag verder, de rotklus van het binden van het prachtige trapje met indertussen wel erg viezige en stinkende slierten koeiehuid, nam Veronica maar voor haar rekening |
 |
| al veel te vroeg werd het donker, maar we werkten zolang mogelijk nog stug door |
 |
| eindelijk kon dan de eerste mand graan in de spieker worden opgeslagen en toen moest Veronica wel door aan de tentoonstelling die begin december moest openen.... |
De VAEE (Vereniging van Archeologische Experimenten en Educatie) gaf weliswaar laat, maar wel een heel creatief verslag van deze gebeurtenis in foto-collage-vorm in haar bulletin.
"in Drenthe staat een huis..."
de tentoonstelling in Borger
Dit was de oorspronkelijke titel van de tentoonstelling in Borger, waarmee het eigen onderzoek naar wonen en leven in de hunbed-tijd werd gepresenteerd. Samen met het 'proefproject' graanspieker, was dit de opmaat tot een geactualiseerde reconstructie van een trechterbeker-woonhuis te koemne, en wel vanuit de vernieuwende wetenschappelijke uitgangspunten, die Veronica ook al deels in de spieker had verwerkt.
 |
| de tentoonstelling werd dus heel wat meer dan het begrote wandje met het verslag van slechts de bouw van de spieker |
"een nieuw bestaan met het graan,
leven, wonen en wereldbeeld in de hunebed-tijd"
de tentoonstelling in Amersfoort
De tentoonstelling in de 'witte kubus', zoals die in Borger te zien was, stond al op afbreken, toen de meest toonaangevende experimenteel archeoloog, Gerard IJzereef, oprichter van het Archeon maar inmiddels directeur van het Museum Flehite, Amersfoort met ontwerper Ep de Ruiter een enthousiast bezoek bracht en de tentoonstelling meteen naar Amersfoort wilde halen. Beide kregen ter plekke het lumineuze idee om de tentoonstelling onder de oude kap van het museum als in een soort Trechterbekerhuis tot leven te brengen, met de treffende ruimte-indeling en al.Dit leidde tot een creatieve en inspirerende samenwerking, met een nog mooiere tentoonstelling als resultaat.
aan de Gemeenteraad van Borger-Odoorn,
2 april 2006
Geachte raadsleden,
Hierbij wil ik uw aandacht vragen voor de praktijken van het Hunebedcentrum in Borger, dat bezig is projecten naar zich toe te trekken waar ik de initiatiefneemster en coördinatrice van ben. Tot overmaat van ramp zal é'en van deze projecten veel slechter gerealiseerd worden dan de bedoeling was, terwijl het andere wordt overgeleverd aan verwaarlozing en vandalisme.
In 2001 ontstonden er plannen voor de reconstructie van een woonhuis uit de Trechterbeker cultuur, de periode van de hunebedden. Er werd in 2002 een ‘Vriendenkring van het Hunebedhuisje’ opgericht en vrij wat publiciteit ontstond in de Drentse pers. De bedoeling was van het huisje een doel voor 'kwaliteitstoerisme' te maken en tegelijk een educatief centrum (voor zowel volwassenen, gezinnen alsook voor schoolklassen). Daarmee zou een bewustwordingsplek worden gecreëerd voor ons omgaan met de natuur.
Vanaf het begin had het project hierbij de steun van de gemeente. Er werd besloten tot een proefproject in de vorm van een prehistorische graanspieker. Het Hunebedcentrum (toen nog NHI) wilde deze graag op zijn terrein hebben en huisvestte- ook graag een door mij te maken tentoonstelling over woonhuis reconstructies in de context van de Trechterbeker cultuur. Hierin presenteerde ik ook het diepgaande onderzoek dat ik in binnen- en buitenland naar deze materie had gedaan.
Voor de spieker en de tentoonstelling werd bij de (toenmalige) Culturele Gemeente Borger-Odoorn subsidie gevraagd en ook toegekend. De uiteindelijke bedoeling was dat te zijner tijd een (veel groter) prehistorisch woonhuis zou worden gereconstrueerd en dat de spieker dan naar die plek zou doorverhuizen.
Hierover hield ik steeds (en tot nu toe) contact met de gemeente en vanaf het begin was Staatsbosbeheer op de hoogte en werkte ook mee. De locatie van het te bouwen hunebedhuis moest een natuurlijke zijn, bijvoorbeeld, een open plek in een authentiek stuk bos met mogelijkheid tot kleine akkerbouw rond het huis. Dit alles moest een goed beeld van het leven in die tijd geven; een soort prehistorische model-nederzetting. De bijbehorende activiteiten zouden door mij in samenwerking met anderen worden georganiseerd. Inmiddels is veel kennis opgebouwd, er is een heel netwerk van potentiële specialisten ontstaan en zijn ook meerdere locaties voorgesteld en bekeken.
Bovendien is de tentoonstelling vanwege zijn wetenschappelijke en educatieve kwaliteiten overgenomen door het Museum Flehite in Amersfoort, waarvan de prominente experimenteel archeoloog Gerard IJzereef, bekend als oprichter van het Archeon, directeur was.
Echter in de bijgevoegde correspondentie kunt u lezen hoe ik na de bouw van de graanspieker (waarin ik overigens ook veel eigen geld heb gestoken) en na de opening van de tentoonstelling (idem dito) in toenemende mate door het Hunebedcentrum en zijn directeur de heer Klompmaker als oud vuil ben behandeld. Zij hadden mij duidelijk niet meer nodig en hadden een eigen agenda: een prehistorisch woonhuis naast het kersverse Hunebedcentrum. De graanspieker, intussen buiten mijn weten verplaatst en daardoor beschadigd, hadden ze al 'binnen'. Uit de correspondentie kunt u opmaken dat deze intussen zo goed als geconfisqueerd is.
Op 22 december 2005 vernam ik van Staatsbosbeheer dat het oorspronkelijke plan van het huisje in de natuur (overigens ook in gesprekken met diverse bestuurders en ambtenaren gesteund) word verlaten en dat men met het Hunebedcentrum ging samenwerken. Ik was hardhandig buiten het hele project gezet, en wel in drie fasen: eerst buiten het Hunebedcentrum, toen buiten de spieker en tenslotte buiten het hele Trechterbekerhuis-gebeuren.
Voor u is niet alleen belangrijk hoe onheus en grof door een (door u gesubsidieerde) instelling in uw gemeente is gehandeld, maar vooral wat een enorme verslechtering de bouw pal naast het Hunebedcentrum betekent. De educatieve waarde zal vrijwel nihil zijn door het gebrek aan natuurlijke context en doordat er vrijwel geen huisraad kan worden opgesteld in verband met de massale doorstroom van dagjesmensen op deze plek, om nog maar te zwijgen van de klimgrage jongetjes die nu ook de graanspieker teisteren. Verdwenen is de hele notie van kwaliteitstoerisme en verfijnde kleinschaligheid, waar destijds bijvoorbeeld ook wethouder Jacob Bruintjes het zo mee eens was. Hij stelde zelfs een soort 'drieslag' voor: de mensen komen naar Drenthe voor de natuur, vinden de hunebedden en dus ook het Hunebedcentrum en kunnen daarna voor de echte en diepere ervaring naar het Trechterbekerhuis komen in zijn oorspronkelijke en natuurlijke biotoop. En dit is natuurlijk ook voor de plaatselijke bevolking en het onderwijs een aanwinst.
Hopelijk realiseert u zich dat de heer Klompmaker al jaren een beleid van voldongen feiten voert. Het zou mij ook niet verbazen als de vergunningen voor het woonhuis niet in orde zijn of dat ze 'creatief' worden toegepast, bijvoorbeeld door de bekende 'tijdelijkheid'-clausule op te voeren die ook het afbouwen van de graanspieker destijds parten heeft gespeeld.
Ik doe dan ook een dringend beroep op u als gemeenteraad dit nieuwe woonhuisplan te verwerpen vanwege de verregaand incorrecte procedure en vanwege het ontoelaatbare kwaliteitsverlies dat ermee gepaard gaat.
Met vriendelijke groeten,
Hoogachtend, (drs. Veronica Veen)
Bijlagen:
- Recente correspondentie met directeur en vervolgens met het bestuur van het Hunebedcentrum (13 pp.)
- Bijlage bij brief aan het bestuur van 3 november 2005 (7 pp.)
- Eerste opzet in het kort van het hunebed-huis project ('opwarmertje'), geschreven in 2002 (3 pp.)
- Een aantal van de meer substantiële artikelen in de pers Verrekening van het proefproject (onderzoek, tentoonstelling, presentatie en bouw graanspieker) over 2002, aandeel 2003 moet nog volgen (4pp.)
- Foto constante molestatie van de verplaatste graanspieker
Deze brief, de hier genoemde bijlagen en nog veel meer zijn trouwens allemaal te vinden op de website uit 2006: www.hunebedhuis.veronicaveen.net
Brief aan B en W Borger-Odoorn, 22 juli 2006
bezwaarschrift door Stichting i.o. EannaZeer geachte burgemeester en wethouders,
Hierbij maken ondergetekenden namens het bestuur van stichting i.o Eanna bezwaar tegen het verlenen van een tijdelijke bouwvergunning aan het Hunebedcentrum in uw gemeente. Onze stichting stelt zich ten doel grotere belangstelling te wekken voor de culturen van de Nieuwe Steentijd, en een van de projecten die de stichting onder zijn hoede heeft is het project van dra. Veronica Veen, dat de reconstructie van een woonhuis van de Trechterbekercultuur behelst in een kleinschalige en natuurlijke context.
Ons is nu gebleken dat het Hunebedcentrum zich van haar plan heeft toegeeigend en dat zij hiermee wat de reconstructie van het TRB-huis buiten spel is gezet. Het is onze plicht u erop te wijzen dat dit de laatste manoeuvre is in een langdurige strategie om dra. Veen "buiten de deur te zetten" nadat zij eerder voor het Hunebedcentrum (toen nog NHI) een tentoonstelling had gemaakt en op het terrein van het NHI de bouw van een TRB-graanspieker had geleid, dit alles overigens tot volle tevredenheid van betrokkenen en deskundigen. In plaats van deze zeer gekwalificeerde wetenschapster, die echt iets nieuws te melden heeft, verder voor het Hunebedcentrum te behouden en in te zetten, koos de leiding ervoor haar na geleverde prestaties en al het wetenschappelijke voorwerk tot ongewenste vreemdeling te verklaren, zonder dit ook maar enigszins te motiveren.
Op de site van Veronica Veen is te lezen hoe deze 'uitdrijving' gefaseerd in zijn werk is gegaan. Alleen al op basis van deze verdachte gang van zaken zit er aan de overname van haar plan een luchtje en gaat het hier om een besmet project.
Hier komt nog bij dat het Hunebedcentrum buitengewoon onzorgvuldig, om niet te zeggen bot, met een van de (door u gesubsidieerde) proefprojecten, te weten de graanspieker-reconstructie, is omgegaan. Zonder enige voorkennis van, laat staan overleg met of instemming van dra.Veen, de eigenares, is het fragiele bouwwerkje uit zijn voegen getakeld naar de rand van een parkeerplaats verbannen en nu overgeleverd aan de elementen en vandalisme. Als dit een voorbode is van het omgaan van het Hunebedcentrum met reconstructies, dan staat ons nog wat te wachten. Voor ons is deze handelswijze een reden om alle betrokkenen te waarschuwen, dat grotere en kostbaarder projecten, zoals een heel woonhuis, deze instelling niet kunnen worden toevertrouwd.
De bouw van de graanspieker bracht in 2002 een waar legioen van gekwalificeerde bouwers uit alle archeologische parken bijeen, die ook allemaal wisten dat het einddoel het grote woonhuis uit de TRB-cultuur zou zijn. Toen zij onlangs door het Hunebedcentrum werden benaderd konden zij natuurlijk niet bevroeden dat dit een veel mindere versie van het plan was dat destijds door Veronica Veen in samenwerking met vele deskundigen was gemaakt en dat de auctor intellectualis op een infame manier was gepasseerd. Zo is op vrij doortrapte wijze ook de groep bouwers "gekaapt". Hetzelfde geldt voor de Groningse studenten archeologie die aan het project schijnen te gaan deelnemen.
Samenvattend ontbreekt de morele basis om het afgetroggelde concept het groene licht te geven, nog afgezien van alle verslechteringen waarmee het ten opzichte van het originele volzit, varierend van iets basaals als afmetingen tot een schrijnend gebrek aan natuurlijke setting en blootstelling aan toeristische massalitieit. Het belangrijkste argument is echter dat dit oppervlakkige plan het oorspronkelijke, veel rijkere en meer integere concept onmogelijk dreigt te gaan maken in de hunebedgemeente bij uitstek, Borger- Odoorn.
Met vriendelijke groeten,
hoogachtend
drs. A. J. van der Blom, Hoofddorp
H. Eisma, 'sGravenhage
kortom:
willen we dit
massa- toerisme en vandalisme
 |
of willen we dit
aandacht en gevoel voor getail